Jak działa pigułka
Ogólna zasada działania pigułki
Gdy stosujesz pigułkę, zawarte w niej syntetyczne hormony, podobne do hormonów produkowanych przez Twój organizm, kontrolują Twój cykl miesięczny. Działają one na trzy sposoby:
1. Hamują owulację, co sprawia, że komórki jajowe nie są uwalniane z jajników.
2. Zmieniają konsystencję śluzu obecnego w pochwie, który przestaje być śliski i łatwo przepuszczalny dla plemników i staje się gęsty i lepki, podobnie jak w dniach niepłodnych Twojego cyklu miesięcznego.
3. Sprawiają, że śluzówka macicy nie grubieje i nie przygotowuje się na przyjęcie i odżywianie zapłodnionej komórki jajowej.
Aby zrozumieć działanie pigułki, najpierw musisz wiedzieć:
1. jak powstaje ciąża
2. czym są hormony i jak działają
3. jakie są rodzaje dostępnych pigułek
Dalej: Dowiedz się, jak powstaje ciąża >
Jak powstaje ciąża
Do tego, żebyś zaszła w ciążę, konieczna jest sekwencja określonych zdarzeń.
Pierwszym krokiem jest owulacja. Twoje jajniki produkują dużą liczbę pęcherzyków zawierających komórki jajowe, czyli jaja. Każdego miesiąca jeden z pęcherzyków dojrzewa i uwalnia komórkę jajową. Ten proces jest zwany owulacją. Komórka jajowa może ulec zapłodnieniu w ciągu następnych 72 godzin.
Zajście w ciążę ułatwia w tym czasie zmiana konsystencji płynu lub śluzu w pochwie, który z gęstej, białawej wydzieliny przekształca się w śliską, przejrzystą substancję, przypominającą białko jaja kurzego (ich rozróżnienie wymaga dużej wprawy). Taki "płodny śluz" utrzymuje plemniki przy życiu i pomaga im przemieszczać się przez macicę w kierunku komórki jajowej. Najwytrwalszy plemnik dotrze do komórki jajowej, która przemieszcza się wzdłuż jajowodu w kierunku macicy.
Równocześnie macica przygotowuje się, wytwarzając grubą warstwę miękkiej, wygodnej tkanki, w której zagnieździ się zapłodniona komórka jajowa, jeśli dojdzie do jej spotkania z plemnikiem.
Całym tym procesem kierują naturalnie produkowane w Twoim organizmie hormony.
Dalej: Dowiedz się więcej o różnych rodzajach pigułek >
Rodzaje pigułek
Obecnie dostępnych jest wiele rodzajów pigułek produkowanych przez różne firmy i zawierających różne dawki hormonów. Lekarz lub osoba pracująca w poradni planowania rodziny pomoże Ci wybrać najwłaściwszą dla Ciebie pigułkę.
Jeśli cierpisz z powodu tycia, zatrzymywania wody w organizmie, tkliwości piersi, bólów głowy, trądziku lub nieregularnych miesiączek, przed przepisaniem pigułek lub zamianą pigułki na inną lekarz weźmie te informacje pod uwagę.
Niezależnie od rodzaju pigułek, które przepisze Ci lekarz, wszystkie tabletki antykoncepcyjne dzielimy na dwie kategorie:
1. Pigułki dwuskładnikowe (zawierające progestagen i estrogen), które należy przyjmować przez trzy tygodnie, a następnie zrobić 7-dniową przerwę. (Dla kobiet, które mają trudności z zapamiętaniem dnia rozpoczęcia i zakończenia opakowania, są dostępne zestawy tabletek zawierające 21 pigułek aktywnych i 7 pigułek obojętnych.)
2. Minipigułki (zawierające jedynie progesteron) są przyjmowane codziennie przez cały rok, bez żadnych przerw.
Dalej: Wszystko o pigułce dwuskładnikowej >
Pigułki dwuskładnikowe
Pigułki dwuskładnikowe zawierają dwa syntetyczne hormony - estrogen i progestagen - podobne do hormonów naturalnie produkowanych w Twoim organizmie. Współdziałanie estrogenu z progestagenem ma trojaki efekt:
1. Zapobiega owulacji, czyli uwalnianiu komórek jajowych z jajników.
2. Zmienia konsystencję śluzu szyjkowego na gęstą i lepką, co utrudnia przedostawanie się plemników do macicy.
3. Nie pozwala śluzówce macicy odpowiednio przygotować się na przyjęcie i odżywianie zapłodnionej komórki jajowej.
Dwa rodzaje pigułek dwuskładnikowych
Najbardziej popularne rodzaje dwuskładnikowych tabletek antykoncepcyjnych to pigułki jedno- i trójfazowe.
W przypadku pigułek jednofazowych dawka estrogenu i progestagenu jest w każdej tabletce taka sama, co oznacza, że Twój organizm w każdej pigułce otrzymuje taką samą ilość hormonów.
Pigułki trójfazowe dostarczają różnych dawek estrogenu i progestagenu w trzech różnych okresach miesiąca tak, by najlepiej oddać zmiany zachodzące podczas naturalnego cyklu miesięcznego. Oznacza to, że w każdym z trzech okresów dostarczasz organizmowi najniższej możliwej ilości hormonów, ale w dalszym ciągu jest to ilość wystarczająca, aby zapobiec ciąży. Pigułki trójfazowe mają w każdej "fazie" inny kolor.
Dalej: Wszystko o minipigułce >
Minipigułka
Minipigułka
Minipigułka zawiera jedynie progestagen i nie należy jej mylić z pigułką dwuskładnikową, zawierającą zarówno estrogen, jak i progestagen.
Minipigułki są zazwyczaj stosowane przez kobiety, które źle tolerują estrogen lub przyjmowanie tego hormonu wiąże się u nich z pewnym ryzykiem.
Minipigułki są nieznacznie mniej skuteczne od pigułek dwuskładnikowych, ponieważ zapobiegają ciąży tylko wtedy, gdy są przyjmowane każdego dnia o tej samej porze (z dokładnością do trzech godzin). Z tego względu lekarze niezbyt często przepisują je młodym kobietom oraz tym, które łatwo zapominają o wzięciu pigułki i wiedzą, że będzie im trudno przestrzegać zaleceń.
Nie stosuje się przerw w przyjmowaniu minipigułek ani nie ma tu "tabletek obojętnych". Po skończeniu opakowania musisz od razu rozpocząć kolejne, co oznacza, że przyjmujesz pigułki każdego dnia, przez cały rok.
Jak działa minipigułka
Głównym efektem działania minipigułki jest zmiana konsystencji śluzu szyjkowego w obrębie wejścia do macicy na gęstą i lepką wydzielinę, która nie pozwala plemnikom na poruszanie się. Dochodzi również do zmian struktury błony śluzowej macicy. Ponadto u około czterech na dziesięć kobiet minipigułki zapobiegają owulacji, dzięki czemu nie ma dostępnych komórek jajowych, które mogłyby ulec zapłodnieniu.
W przypadku stosowania minipigułek częściej dochodzi do okresowych krwawień i plamień, ale Twoje miesiączki mogą też całkowicie zaniknąć. Jednak nie oznacza to, że jesteś w ciąży i nie powinno to być objawem niepokojącym.
Dalej: Dowiedz się, dlaczego pigułka jest tak bezpieczna >
Bezpieczeństwo
Popularne od pokoleń
Pigułki są szeroko stosowane od ponad 40. lat i powszechnie uważa się je za bezpieczną i wiarygodną metodę antykoncepcji. Według wskaźnika Pearla na każde 1000 kobiet stosujących przez rok dwuskładnikowe doustne środki antykoncepcyjne tylko 1-2 zachodzą w ciążę. Wskaźnik Pearla to uznany na świecie miernik skuteczności różnych środków antykoncepcyjnych, a jego nazwa pochodzi od nazwiska amerykańskiego biologa Raymonda Pearla, który opracował go w 1932 roku.
Całe pokolenie kobiet stosowało pigułki przez większość swoich płodnych lat. Większość z nich z zadowoleniem przyjmuje teraz fakt, że ich córki również mogą stosować pigułki.
Czy pigułka jest bezpieczna?
Pigułka jest najlepiej zbadanym i opisanym lekiem w historii. Dlatego lekarze i eksperci zajmujący się planowaniem rodziny doskonale wiedzą, jak rozpoznać te kobiety, które mogą należeć do tak zwanej "grupy ryzyka".
Nowe, dwuskładnikowe pigułki o małej zawartości hormonów zawierają obecnie o wiele mniej tych substancji niż ich wcześniejsze odpowiedniki. Pigułki o małej zawartości hormonów nie tylko powodują mniej działań ubocznych i są o wiele lepiej tolerowane, lecz mają też mniejszy wpływ na ciśnienie krwi, metabolizm tłuszczów oraz krzepliwość krwi. Z tego powodu są one przepisywane ponad 70% wszystkich kobiet, które stosują pigułki dwuskładnikowe.
Ogólnie rzecz biorąc, ryzyko związane z przyjmowaniem tabletek dwuskładnikowych lub minipigułek jest obecnie znacznie mniejsze niż ryzyko wynikające z ciąży i porodu.
Czy pigułka jest godna zaufania?
Pigułce możesz zaufać w takim stopniu, w jakim ufasz sobie. Jeśli stosujesz się ściśle do zaleceń, pigułki są najbardziej niezawodną odwracalną metodą antykoncepcji, niezależnie od tego czy masz już dzieci, czy nie.
Pigułka zawodzi rzadko, a może się tak stać z dwóch powodów:
1: Pigułka dwuskładnikowa
Jeśli pominiesz pigułkę lub nie weźmiesz jednej lub więcej pigułek o właściwej porze.
2: Minipigułka
Jeśli zapominasz przyjmować pigułki dokładnie o tej samej porze każdego dnia (z dokładnością do trzech godzin). Minipigułki są nieznacznie mniej skuteczne od pigułek dwuskładnikowych.
Pamiętaj:
. Niektóre leki, na przykład antybiotyki, mogą obniżać skuteczność pigułek. Jeśli zażywasz jakieś leki, zawsze mów o tym lekarzowi rodzinnemu, gdy przychodzisz do niego po nową receptę.
. Wymioty i biegunka mogą osłabić działanie pigułki (nawet jeśli wystąpiły tylko raz). Powinnaś w takich wypadkach stosować dodatkową metodę antykoncepcji do momentu rozpoczęcia kolejnego opakowania.
Uwaga:
Samo stosowanie pigułek nie uchroni Cię przed chorobami przenoszonymi drogą płciową. Jedynym zabezpieczeniem przed tymi schorzeniami są prezerwatywy. Dopóki nie będziesz miała jednego partnera seksualnego, któremu będziesz ufać, zawsze używaj prezerwatyw.
Dalej: Więcej dobrych wiadomości o pigułce >
Stosowanie pigułki
Tak wiele korzyści
Stosowanie pigułek nawet przez dłuższy okres czasu nie powinno Ci zaszkodzić i nie wpłynie na Twoją zdolność zajścia w ciążę w przyszłości. Jeśli chcesz przestać brać pigułki lub masz ochotę zrobić sobie przerwę, to z medycznego punktu widzenia nie ma żadnych powodów, dla których miałabyś tego nie robić.
Bardzo dobrą wiadomością jest to, że nowe dwuskładnikowe doustne środki antykoncepcyjne, zawierające małą dawkę hormonów, wywołują obecnie tak niewiele niepożądanych działań ubocznych, a przy tym wykazują tak dużo dodatkowych korzyści.
Niektóre kobiety nie mogą jednak stosować pigułek, jeśli cierpią na pewne schorzenia lub jeśli wywiad rodzinny wskazuje na podwyższone ryzyko występowania u nich określonych chorób. Lekarze potrafią właściwie zidentyfikować kobiety należące do tej grupy. Nie martw się, jeśli z jakiegoś powodu nie będziesz mogła brać pigułek - lekarz porozmawia z Tobą na ten temat i pomoże Ci podjąć decyzję o zastosowaniu alternatywnej metody kontroli urodzeń.
Zanim lekarz przepisze Ci pigułki, musi być pewien, że jest to dla Ciebie właściwa i bezpieczna metoda antykoncepcji.
Obecnie lekarze przepisują pigułki również w celu złagodzenia niepożądanych objawów występujących przed miesiączką, takich jak uczucie "napompowania", bóle głowy, skurcze oraz przyrost masy ciała, a także w celu leczenia obfitych miesiączek, które mogą niektórym kobietom bardzo utrudniać życie. Najnowszym odkryciem są pigułki zawierające nowy progestagen. Jest on znacznie bardziej podobny do progesteronu (hormonu produkowanego naturalnie w Twoim organizmie) niż wszystkie inne znane progestageny.
Dalej: Jakie są możliwe skutki uboczne? >
Możliwe skutki uboczne
Na początku brania pigułek Twój organizm musi się do nich przyzwyczaić, co często jest przyczyną dwóch problemów: plamień lub krwawień oraz braku miesiączki. Jeśli objawy wystąpią i zaczniesz się nimi martwić, od razu skontaktuj się z lekarzem.
Plamienia lub krwawienia między miesiączkami
Jeśli opuściłaś pigułkę lub wzięłaś ją za późno, między miesiączkami może pojawić się lekkie plamienie lub krwawienie. Może do tego dojść zwłaszcza wtedy, gdy stosujesz minipigułki. Jest to również częste podczas pierwszych trzech miesięcy przyjmowania pigułek. Zazwyczaj nie jest to nic niepokojącego.
Co wtedy zrobić? Przede wszystkim nie przerywaj brania pigułek, ponieważ jeżeli tak zrobisz, stracisz zabezpieczenie i wzrośnie ryzyko zajścia w ciążę. Jeśli powyższe objawy będą się utrzymywać przez okres dłuższy niż miesiąc, skontaktuj się z poradnią planowania rodziny lub z lekarzem.
Brak miesiączki
Jeśli w ogóle nie wystąpi miesiączka, możesz obawiać się, że jesteś w ciąży. Jeśli jednak brałaś pigułki codziennie o stałej porze i nie opuściłaś żadnego dnia, ryzyko zajścia w ciążę jest bardzo małe. Najlepiej będzie, jeśli skontaktujesz się z lekarzem w celu wyjaśnienia tej sytuacji, jeszcze zanim rozpoczniesz nowe opakowanie.
Jednak jeśli nie przyjmowałaś pigułek prawidłowo - opuszczałaś dni lub brałaś tabletki nieregularnie - powinnaś natychmiast skontaktować się z lekarzem w celu wykonania testu ciążowego.
Do innych możliwych skutków ubocznych należą:
. przyrost masy ciała (zwykle przejściowy)
. spadek masy ciała
. wahania nastroju
. bóle głowy
. nudności (mdłości)
. tkliwość piersi
. inne objawy uboczne
Każdy taki problem omów z lekarzem, ponieważ wiele z nich można rozwiązać, zmieniając pigułkę na inną.
Ciężkie objawy uboczne związane ze stosowaniem pigułek
Po zastosowaniu pigułki u niewielkiego odsetka kobiet mogą rozwinąć się groźne objawy. Zdarza się to niezwykle rzadko, jeśli jednak zauważysz u siebie jakikolwiek z podanych objawów, przerwij stosowanie pigułki i natychmiast skontaktuj się z lekarzem.
Kiedy należy skontaktować się z lekarzem:
. silny ból brzucha
. ból w klatce piersiowej, duszność lub krwisty kaszel
. silny ból głowy z zawrotami głowy, osłabieniem lub drętwieniem
. zamazane widzenie, podwójne widzenie lub utrata wzroku
. silny ból nóg
. głęboka depresja
. żółte zabarwienie skóry (żółtaczka)
. guzek w piersi
. nagle pojawiające się trudności z mówieniem
Dalej: Kiedy nie należy brać pigułek >
Kiedy nie należy brać pigułek?
Kto nie powinien stosować pigułek dwuskładnikowych?
Współczesne pigułki są bardzo bezpieczne dla większości kobiet, jednak mogą się one okazać dla Ciebie nieodpowiednie, jeśli zaliczasz się do którejkolwiek z poniższych kategorii. Pamiętaj, że istnieją też inne metody antykoncepcji, które mogą Ci odpowiadać.
Nie powinnaś brać pigułek dwuskładnikowych, jeśli:
. jesteś palącą kobietą powyżej 35 roku życia
. masz dużą nadwagę
. masz nieprawidłowe, niewyjaśnione krwawienia z pochwy
. masz chorą wątrobę, pęcherzyk żółciowy lub problemy z kamicą żółciową
. cierpisz na chorobę nowotworową
. cierpisz na depresję i musisz się leczyć z tego powodu
. masz często silne bóle głowy
. będziesz poddana dużemu zabiegowi operacyjnemu w najbliższym miesiącu
. jeśli w twojej rodzinie występowały:
o zakrzepica
o choroby serca
o zawał serca
o udar mózgu
o choroby wątroby
o nadciśnienie krwi
Dalej: Przekonaj się, jak działają Twoje hormony >
O hormonach
Czym są hormony?
Twoje hormony płciowe to substancje chemiczne, które koordynują rozmaite funkcje organizmu związane z Twoim cyklem płciowym.
Dostępne obecnie pigułki dwuskładnikowe zawierają dwa syntetyczne hormony: estrogen i progestagen. Oba te związki są podobne do hormonów produkowanych naturalnie przez Twój organizm, lecz podczas przyjmowania pigułki działają nadrzędnie w stosunku do naturalnych hormonów i przejmują ich funkcje.
Podczas gdy hormony produkowane naturalnie przez Twój organizm umożliwiają zajście w ciążę, hormony zawarte w pigułkach zapobiegają jej wystąpieniu.
Pasjonująca opowieść
Wszystko, co jest związane z Twoim cyklem miesiączkowym i ciążą, podlega kontroli pewnego obszaru w mózgu zwanego przysadką.
Przysadka mózgowa jest gruczołem wydzielającym każdego miesiąca niewielkie ilości substancji, które stymulują Twoje jajniki do produkcji naturalnych hormonów płciowych: estrogenu i progesteronu.
W dwóch pierwszych tygodniach Twojego cyklu jajniki produkują estrogen, którego zadaniem jest przygotowanie organizmu na pojawienie się komórki jajowej, gotowej do zapłodnienia przez plemnik. Aby mogło do tego dojść, komórka jajowa musi opuścić jajnik, w którym powstała, i wydostać się z jego wnętrza. Wędruje ona w kierunku powierzchni jajnika w malutkiej kulistej osłonce zwanej pęcherzykiem, który pęka i uwalnia dojrzałą komórkę jajową.
Proces ten jest zwany owulacją i ma miejsce mniej więcej w połowie Twojego cyklu. Następnie komórka jajowa kontynuuje swoją wędrówkę, przemieszczając się wąskim kanalikiem w kierunku macicy.
Tymczasem resztka pęcherzyka pozostaje na powierzchni jajnika, gdzie produkuje duże ilości progesteronu i estrogenu.
Efektem działania progesteronu jest podtrzymanie ewentualnej ciąży. Hormon ten przygotowuje śluzówkę macicy, która uległa wcześniej pogrubieniu pod wpływem estrogenu, na przyjęcie i odżywianie zapłodnionej komórki jajowej, o ile dojdzie do zapłodnienia.
Jednak zazwyczaj do zapłodnienia nie dochodzi, więc przygotowana, pogrubiała błona śluzowa staje się niepotrzebna, a dojrzała komórka jajowa ulega wchłonięciu w obrębie macicy. Wtedy poziom obu hormonów w Twoim organizmie obniża się. Powoduje to złuszczenie śluzówki macicy i wydalenie jej przez kanał szyjkowy, co objawia się krwawieniem miesięcznym. Po zakończeniu miesiączki cykl kończy się i cała historia zaczyna się od początku.
W jaki sposób pigułka zapobiega ciąży?
Przysadka mózgowa nie funkcjonuje samodzielnie, lecz do prawidłowego działania wymaga zwrotnej regulacji. Kiedy stosujesz pigułki, przysadka otrzymuje informację, że poziom progesteronu jest wysoki, co oznacza, że w Twoim organizmie doszło do powstania zapłodnionej komórki jajowej. Oczywiście tak się nie dzieje, gdyż progestagen zawarty w pigułce imituje wysoki poziom "progesteronu". W odpowiedzi na tę "fałszywą informację" przysadka mózgowa uniemożliwia Twoim jajnikom dalszą produkcję komórek jajowych.
Tak właśnie działa pigułka. Zapobiega ona owulacji, dzięki czemu nie ma gotowej komórki jajowej, która mogłaby ulec zapłodnieniu. Pod wpływem pigułek gęstnieje śluz w obrębie wejścia do macicy - stając się gęsty i lepki, utrudniając plemnikom przedostanie się do macicy.
Linki do innych stron związanych z antykoncepcją:
Wszystko o życiu kobiety - FemaleLife.pl
Znajdź swojego ginekologa - GinWeb.pl
Sprawdź swoją wiedzę o antykoncepcji i seksie - SeksQuiz.pl
